Tot een aantal jaar geleden beperkte de rol van de vader zich voornamelijk tot het onderhouden van het gezin terwijl hij weinig of niet deelnam aan huishoudelijke taken en aan het dagdagelijkse leven. De relatie met de kinderen was gebaseerd op het rationele en op het volgen van regels. Gevoel en genegenheid kwamen minder aan bod.

De tijden zijn echter veranderd en de relatie tussen vader en kind is sterk gegroeid. Volgens onderzoeken besteden vaders nu drie maal meer tijd aan hun kinderen.

Vooral de drie eerste levensjaren van een kind zijn belangrijk omdat deze jaren doorslaggevend zijn voor zijn psychologische en lichamelijke ontwikkeling. Daarom is de deelname van de papa aan het dagelijkse leven van het kind noodzakelijk. De moeder speelt een eerder beschermende rol. De rol van de vader is anders maar daarom niet minder belangrijk. Hij kan de baby genegenheid en liefde geven en zo een onmisbare relatie opbouwen met zijn kind.

Dat moeders en vaders op een andere maar aanvullende manier omgaan met de baby kan je bijvoorbeeld ook zien in de manier van spelen: de papa zal actief en dynamisch spelen terwijl de mama vaak voor een rustiger en kalmer spel zal kiezen.

Ook de dagtaken worden meer en meer verdeeld tussen beide ouders. Problemen rond kinderopvang worden nu ook vaak door de papa opgelost. Kortom, vaders zijn sterker betrokken bij de opvoeding van hun kinderen en zijn meer aanwezig.

Sinds 1 juli 2002 hebben vaders recht op 10 dagen vaderschapsverlof (in plaats van 3 dagen voor deze datum). Zo hebben vaders recht op 7 extra dagen om meer tijd door te brengen met de baby, om zonder stress van deze bijzondere gebeurtenis te genieten en om hun partner te helpen.

Je mag deze 10 dagen eenmalig opnemen of je mag ze spreiden binnen de dertig dagen die volgen op de bevalling. De dag van de bevalling wordt beschouwd als eerste dag van die periode van dertig dagen. Vaders van twee- of meerlingen hebben eveneens recht op die 10 dagen en krijgen dus niet ‘meer vaderschapsverlof’ toegekend.

Deze regeling is van toepassing op zowel gehuwde als niet-gehuwde vaders die tewerkgesteld zijn in de privé-sector of als contractuele personeelslid in overheidsdienst. Dit recht is niet afhankelijk van het arbeidsregime waarin je tewerkgesteld bent. Of deeltijds of voltijds werkt, heeft dus geen belang.

Als je echter niet in de privé-sector werkt, een statutair aangesteld personeelslid bent (= vastbenoemd), zelfstandig bent of als vrijwilliger werkt, aarzel dan niet om je zo snel mogelijk te informeren over de regeling die van toepassing is op jouw situatie of in jouw sector. Hou er ook rekening mee dat dit soort rechten snel kunnen evolueren. Vergeet dus niet te vragen of er recente wijzigingen zijn gebeurd terzake.

Tijdens de eerste 3 dagen behoud je je volledige loon dat ten laste valt van je werkgever. Voor de volgende 7 dagen krijg je geen loon maar kent je ziekteverzekering je een uitkering toe via het ziekenfonds. Deze uitkering bedraagt 82% van het gederfde brutoloon. Dit brutoloon is echter wel begrensd dus om het precieze bedrag te kennen waar je recht op heb, kan je altijd contact opnemen met het RIZIV.

Om van deze uitkering te genieten, moet je bij je ziekenfonds een aanvraag indienen, vergezeld van de geboorteakte. Je zal vervolgens van je ziekenfonds een vragenlijst krijgen die door jou en je werkgever ingevuld moet worden en die je aan het einde van het vaderschapsverlof moet terugsturen.

Interessant om te weten:

het vaderschap heeft geen negatieve invloed op de berekening van je vakantiegeld of je pensioen omdat deze tien dagen gelijkgesteld worden met gewone werkdagen. Je behoudt dus je sociale rechten en een groot deel van je loon, hetgeen niet in al onze buurlanden het geval is.

In geval van adoptie heeft de vader dezelfde rechten. Bij de aanvraag van uitkering aan het ziekenfonds, moet je hier, ipv de geboorteakte, het bewijs van inschrijving in het rijksregister of in het register van vreemdelingen indienen. Het recht op 10 dagen vaderschapsverlof gaat hier in vanaf het moment van inschrijving in 1 van de registers.

Het ouderschapsverlof is een bijkomende, facultatieve verlofregeling die vaders of moeders toelaat samen of apart 3 maanden loopbaanonderbreking te nemen ten gevolge van een geboorte.

Er zijn hierbij 3 mogelijkheden:

  ofwel kan je kiezen voor 6 maanden deeltijdse loopbaanonderbreking

  ofwel neem je een dag per week gedurende 15 maanden. Dit biedt je mogelijkheid om regelmatig contact met je werkomgeving te onderhouden terwijl je toch meer tijd hebt voor je familie

  of je kan de voorkeur geven aan 3 opeenvolgende maanden tijdens de eerste 4 levensjaren van je kind.

Voor informatie over de vergoeding waarop je recht hebt tijdens het ouderschapsverlof kan je bij je ziekenfonds terecht.

In feite heeft men dit syndroom zo genoemd naar een gewoonte die in bepaalde culturen bestaat, in culturen die wel eens als ‘primitief’ bestempeld worden. Volgens de traditie wordt de man dan door zijn familie vertroeteld alsof hij zelf bevallen was. De zorgen, aandacht en de cadeaus zijn dus voor de man bestemd. Ondertussen kan de vrouw rustig terug de draad oppikken na de geboorte van de baby.

Deze traditie getuigt van de belangrijke rol die aan de man wordt toegekend op het gebied van reproductie. De achterliggende gedachte zou ook kunnen zijn dat de man zich op deze manier minder uitgesloten voelt en zich dus beter voelt na de bevalling.

Deze traditie is uiteraard niet van toepassing bij ons maar toch kunnen mannen in onze cultuur ook last hebben van een vergelijkbaar syndroom. Er zijn immers mannen waarbij de zwangerschap van hun partner eigenaardige reacties uitlokt. De man begint dan echt symptomen te vertonen waardoor het lijkt dat hij zelf zwanger is. Hij kan daarbij zelfs misselijk en moe worden, gaan braken, rugpijn krijgen en zwaarder worden. Volgens sommige studies zouden 20% van de mannen last hebben van een of andere vorm van ‘couvade’.

Ook in films en publiciteit kan je merken dat zich stilaan een mentaliteitsverandering doorzet. Kijk bv. maar naar de film ‘Three men and a baby’. De man kan tegenwoordig hardop zeggen dat hij het jammer vindt dat hij zelf geen kinderen kan baren. Hoewel dat natuurlijk niet voor alle mannen geldt, is het toch een algemene tendens dat de mannen zich meer betrokken voelen bij de zwangerschap. De zwangerschap is dus niet langer een ‘vrouwenzaak’ maar een zaak van het paar.

De geboorte was voor jullie beiden een zeer ingrijpende gebeurtenis en nu zijn jullie echt wel aan extra rust toe. Voor de mama is dat meestal geen probleem, die mag heerlijk in bed liggen en zich laten verwennen. Ze heeft het tenslotte verdiend en hard nodig.

Maar voor de papa daarentegen breken er zeer drukke tijden aan. Van de kersverse vader wordt verwacht dat hij de kaartjes regelt, boodschappen doet en de baby aangeeft op het gemeentehuis. En dit nu juist, terwijl je eigenlijk ook heel moe bent van alle emoties en vaak heb je al een nacht niet geslapen. Bovendien slapen baby’s geen hele nacht en je kunt er dus op rekenen dat je de komende nachten ook niet al te veel zult slapen. Dan moet je na enkele dagen nog weer gaan werken ook…

De eerste dagen na een geboorte zijn voor jou zeer vermoeiend, het is dan ook verstandig om samen met je vrouw een middagdutje te doen. Dit is niet alleen goed omdat je moe bent, maar het is ook heerlijk om een paar uurtjes samen te zijn. Vaak wordt je in die periode overrompeld door bezoek, heel leuk en lief allemaal, maar je hebt dan amper tijd voor elkaar en voor elkaars emoties. Het gezamenlijke middagdutje kan je dan goed benutten door even bij elkaar in de armen te liggen.

Wees alert voor teveel bezoek ’s avonds. Er zijn mensen die lang gezellig willen nakletsen. Sta dit zeker niet toe. Jullie zijn sowieso al oververmoeid. Je weet trouwens niet wat de nacht weer gaat brengen, dus op tijd naar bed is geen overbodige luxe. Wanneer het allemaal te veel wordt, durf ook gewoon neen te zeggen.

Aanstaande vaders weten vaak nauwelijks wat hen overkomt na de bevalling. Er wordt dan ook wel eens lacherig gezegd dat “de meeste mannen vader geworden zijn zonder dat hun vrouw daar iets van gemerkt heeft!”

In tegenstelling tot aanstaande moeders, die zich met veel overgave voorbereiden op de grote gebeurtenis, blijkt uit onderzoek dat mannen zich niet of nauwelijks voorbereiden op het vaderschap. Vrouwen lezen, chatten, informeren bij vriendinnen, bezoeken yogacursussen enz… En wat doen de meeste mannen al die tijd? Die luisteren soms met een half oor even mee, en gaan dan snel met enkele vrienden samen een pint gaan drinken en voetbal kijken. Ondertussen hopen ze stiekem dat vrouwlief wel op alles een antwoord zal hebben.

Eénmaal het ogenblik aangebroken is dat baby zijn intrede doet in het gezinsleven, weten mannen vaak niet eens hoe ze een luier moeten omleggen of hoe ze hun baby moeten baden. Al snel geldt het excuus “doe jij het maar schat, je kan het toch zoveel beter”.

Om mannen over deze drempel te halen, en bij hun partner niet meer over te komen als een grote imbeciel/ongeïnteresseerde, worden er steeds meer inleidingscursussen of praatclubs georganiseerd voor toekomstige papa’s. Vooral in de Verenigde Staten bestaan deze cursussen al enige tijd. Maar ook bij onze Noorderburen is de trend reeds gezet, en worden er workshops georganiseerd om de heren te leren hoe ze ook “een heer kunnen zijn in het gezinsleven”. Daarnaast worden er antwoorden gezocht op vragen zoals “hoe kan je een goede relatie met je kind opbouwen als je vijftig uur per week blijft werken?”, “Hoe moderne vader zijn?”….

Nu maar hopen dat ook in België snel zo’n initiatief wordt genomen!